Κυριακή 3 Μαΐου 2026

ΤΑ ΑΓΝΩΣΤΑ ΤΗΣ ΦΩΚΙΔΑΣ: ΤΟ ΡΩΣΣΙΚΟ ΜΠΡΙΚΙ "ΑΙΑΣ" ΚΑΙ Η ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΕΙΡΑΤΕΣ ΣΤΟ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΒΙΔΑΒΗΣ (ΑΓΙΟΙ ΠΑΝΤΕΣ)

 

 ΤΟ ΡΩΣΙΚΟ ΜΠΡΙΚΙ «ΑΙΑΣ»ΚΑΙ Η ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΒΙΔΑΒΗΣ (28 ΜΑΡΤΙΟΥ 1832) ΓΙΑ ΤΗΝ  ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΕΙΡΑΤΕΙΑΣ ΣΤΗ ΦΩΚΙΔΑ

Στα πρώτα, ταραγμένα χρόνια της ύπαρξης του νεοσύστατου ελληνικού κράτους, η θάλασσα δεν είχε ακόμη ειρηνεύσει. Παρότι η Ελληνική Επανάσταση είχε λήξει, η πειρατεία εξακολουθούσε να μαστίζει τα παράλια της Στερεάς Ελλάδας και του Κορινθιακού κόλπου, απειλώντας το εμπόριο, τις παράκτιες κοινότητες και τη ναυτική ασφάλεια. Ανάμεσα στα λιμάνια που δοκιμάστηκαν ιδιαίτερα βρισκόταν και το Γαλαξίδι, σημαντικό ναυτικό κέντρο της Φωκίδας.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται ένα σχεδόν λησμονημένο αλλά απολύτως τεκμηριωμένο επεισόδιο, καταγεγραμμένο στο ρωσικό ιστορικό έργο των Γ. Ν. Παλαιολόγου και Μ. Σ. Σιβίνη (1867), το οποίο φωτίζει τη ρωσική ναυτική παρουσία και δράση στον Κορινθιακό κόλπο.

 


Η 26η Μαρτίου 1832 – Ο κόλπος της Βιδάβης

Στις 26 Μαρτίου 1832, το ρωσικό πολεμικό μπρίκι «Αίας», επιχειρώντας στον Κορινθιακό κόλπο στο πλαίσιο της διεθνούς ναυτικής επιτήρησης, εντόπισε πέντε πειρατικά πλοία στον κόλπο της Βιδάβης, στη βόρεια ακτή της Φωκίδας — περιοχή που αντιστοιχεί στο σημερινό χωριό Άγιοι Πάντες.

 

Αξίζει να τονιστεί ότι το μπρίκι «Αίας» δεν ενεργούσε μεμονωμένα, αλλά ανήκε στον ρωσικό στόλο της Μεσογείου, ο οποίος βρισκόταν στην Ελλάδα υπό τη διοίκηση του ναυάρχου Πιότρ Ιβάνοβιτς Ρικόρντ (Пётр Иванович Рикорд).

Ο Ρικόρντ παρέμεινε στον ελληνικό χώρο και μετά τη Ναυμαχία του Ναβαρίνου (1827) στη θέση του Ναυάρχου Χέιντεν ως επικεφαλής πια του Ρώσσικου στόλου , σε μια κρίσιμη μεταβατική περίοδο, κατά την οποία η Ελλάδα προσπαθούσε να μεταβεί από την επαναστατική κατάσταση στη συγκρότηση οργανωμένου κράτους. Η παρουσία του ρωσικού στόλου δεν είχε πλέον πολεμικό χαρακτήρα, αλλά σταθεροποιητικό και προστατευτικό, με κύριο στόχο την ασφάλεια των θαλασσίων οδών, την καταστολή της πειρατείας και την υποστήριξη της διεθνούς τάξης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο ίδιος ο ναύαρχος Ρικόρντ συνεργάστηκε στενά με τον Ιωάννη Καποδίστρια, πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδας, στηρίζοντας έμπρακτα τη νεοσύστατη ελληνική διοίκηση, η οποία δεν διέθετε ακόμη επαρκές ναυτικό για την επιβολή της νομιμότητας στα ελληνικά ύδατα.

Σύντομο βιογραφικό του ναυάρχου Πιότρ Ιβάνοβιτς Ρικόρντ

Ο Πιότρ Ιβάνοβιτς Ρικόρντ (Пётр Иванович Рикорд, 1776–1855) υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές του ρωσικού αυτοκρατορικού ναυτικού κατά το πρώτο μισό του 19ου αιώνα. Καταγόταν από οικογένεια ευγενών και εισήλθε σε νεαρή ηλικία στο Ναυτικό Σώμα της Αγίας Πετρούπολης. Από νωρίς διακρίθηκε για τις οργανωτικές του ικανότητες, την επιστημονική του κατάρτιση και τη στρατηγική του σκέψη.

Συμμετείχε σε μεγάλες ναυτικές αποστολές της Ρωσίας, τόσο στον Ατλαντικό όσο και στον Ειρηνικό Ωκεανό, ενώ διακρίθηκε ιδιαίτερα ως εξερευνητής και χαρτογράφος. Το όνομά του συνδέθηκε με την ενίσχυση της ρωσικής ναυτικής παρουσίας στις διεθνείς θάλασσες και με την αναβάθμιση της επιχειρησιακής ικανότητας του στόλου.

Κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης και μετά τη Ναυμαχία του Ναβαρίνου (1827), ο Ρικόρντ τοποθετήθηκε επικεφαλής ρωσικών ναυτικών δυνάμεων που παρέμειναν στον ελλαδικό χώρο. Η αποστολή του δεν ήταν πλέον πολεμική, αλλά επιτηρητική, ειρηνευτική και σταθεροποιητική, σε μια περίοδο όπου η Ελλάδα, αν και διεθνώς αναγνωρισμένη, παρέμενε εύθραυστη εσωτερικά και εκτεθειμένη σε κινδύνους όπως η πειρατεία.


Η πολιτική και στρατηγική σχέση Ρικόρντ – Ιωάννη Καποδίστρια

Η παρουσία του ναυάρχου Ρικόρντ στην Ελλάδα συνδέεται άμεσα με τον Ιωάννη Καποδίστρια, τον πρώτο Κυβερνήτη του ελληνικού κράτους. Η σχέση τους δεν ήταν τυπική, αλλά βαθιά πολιτική και στρατηγική, βασισμένη στην κοινή τους ρωσική διπλωματική παιδεία και στην αμοιβαία κατανόηση της ανάγκης για σταθερότητα στον ελλαδικό χώρο.

Ο Καποδίστριας, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, γνώριζε καλά τον ρόλο που μπορούσε να διαδραματίσει ο ρωσικός στόλος στην Ανατολική Μεσόγειο. Υπό την ανοχή –και συχνά τη σιωπηρή υποστήριξή του– ο Ρικόρντ ανέλαβε την προστασία των ελληνικών θαλασσών, την καταστολή της πειρατείας και τη διασφάλιση των εμπορικών και επικοινωνιακών γραμμών.

Η δράση του μπρικιού «Αίας», το 1832, στον κόλπο της Βιδάβης και η μεταφορά των αιχμαλωτισμένων πειρατικών πλοίων στο Γαλαξίδι, εντάσσεται ακριβώς σε αυτή τη συντονισμένη πολιτικο-ναυτική στρατηγική. Η Ελλάδα, χωρίς ακόμη επαρκές εθνικό ναυτικό, στηρίχθηκε στην παρουσία του ρωσικού στόλου για να επιβάλει την έννομη τάξη και να προστατεύσει τους παράκτιους πληθυσμούς.

Ο Ρικόρντ, ενεργώντας σε πλήρη συνεννόηση με την ελληνική κυβέρνηση, λειτούργησε ως εγγυητής ασφάλειας σε μια κρίσιμη περίοδο μετάβασης, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην εδραίωση της κρατικής κυριαρχίας της Ελλάδας. Η δράση του δεν υπήρξε απλώς ναυτική, αλλά βαθιά πολιτική, καθώς υποστήριξε έμπρακτα το όραμα του Καποδίστρια για ένα οργανωμένο, νόμιμο και ασφαλές ελληνικό κράτος

 

 

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να ενταχθεί και η δράση του μπρικιού «Αίας» στον κόλπο της Βιδάβης το 1832. Η ναυμαχία με τα πειρατικά πλοία δεν ήταν απλώς ένα τοπικό επεισόδιο, αλλά μέρος μιας ευρύτερης διεθνούς προσπάθειας, υπό ρωσική αιγίδα, για την εμπέδωση της ασφάλειας, της νομιμότητας και της κρατικής κυριαρχίας της Ελλάδας στα πρώτα της βήματα ως ανεξάρτητο κράτος.

Ο κυβερνήτης του πλοίου, καπετάνιος Λαβρόβ, ενεργώντας με αποφασιστικότητα και σύμφωνα με τις εντολές του ρωσικού στόλου για την καταστολή της πειρατείας, δεν περιορίστηκε σε αποτρεπτικούς ελιγμούς. Αντιθέτως, προχώρησε σε ναυτική σύγκρουση, η οποία εξελίχθηκε γρήγορα σε κανονική ναυμαχία μικρής κλίμακας. 

Υπάρχει καταγραφή του γεγονότος από τον ίδιο των καπετάνιο Λαβροβ : «Μετά από την επίσημη ενημέρωση για την δράση των πειρατών στο Κόλπο της Ναυπάκτου και παράκληση για βοήθεια σε μένα από τους κατοίκους του Γλαξιδίου πήρα την απόφαση να συνδράμω και στις 22-00 το βραδυ στις 26/3 ήμουν ηδη στο Γαλαξίδι. Επανέφερα την τάξη στην πόλη και στις 28/3 το πρωί ξεκίνησα για την αναζητηση των πειρατών. Ανακάλυψα τα 5 πλόια στο κόλπο κοντά στο χωρίο Βίδαβη (σημερινόι Άγιοι Πάντες) , που ήταν αγκυρωμένα κοντά στην στεριά . Πλισίαζα κοντά και μόλις έριξα άγκυρα και οι ναυτικοί μου ήταν ακόμα στα κατάρτια , δεχτηκά πυροβολισμό κανονιου με βλήμα και με μια γρανατα. Έκπληκτος με αυτή την απρόκλητικη επίθεση  έδωσα εντολή να σταλέι μια βάρκα με αντιπροσωπεία στα πλοία αυτά για να ερωτηθουν οι επικεφαλής τους για ποιο λόγο ανοιξαν πύρ. Δεν πρόλαβε  η βάρκα να κατέβει ένα άλλο βλήμα πέτυχε το πλοίο   και έκοψε το  ποδι σε έναν ναύτη. Τότε, σίγουρος πια για τις εχθρηκές τους προθέσεις, ανοιξα πύρ. Σε μια ώρα ανταλλαγης πυρων μια σχούνα και μια κανονιοφόρος  βυθίστηκαν , οι πειρατές δραπέυτεσαν στην στερια και έτρεξαν στους κοντινους λόφους. Τα 3 υπόλοιπα πλοία τα ρυμούλκησα στο Γαλαξίδι.»   

Είναι γνωστή, επίσης, η αλληλογραφία η άντιδραση για το γεγονός αυτό , λόγω ενίσχυσεις του ρόλου του ρωσσικου στόλου στον Κορινθιακό κόλπο, στην οποία οι αλλοι 2 ναύαρχοι του Αγγλικου και Γαλλικου στόλων στην Ελλάδα,   ο Hugon  και ο Loudon διαμαρτήρήθηκαν στον επικεφαλή του Ρωσσικου Στόλου Ναυαρχου Ρικορντ και στον υπουργό Εξωτερικών της Ρωσσίας Πρίγκιπα Νεσσελρόντε. 

Η ναυμαχία

Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης:

  • δύο από τα πειρατικά πλοία βυθίστηκαν,
  • τα υπόλοιπα τρία ακινητοποιήθηκαν και καταλήφθηκαν,
  • και στη συνέχεια μεταφέρθηκαν στο Γαλαξίδι, υπό ρωσικό έλεγχο.

Η επιχείρηση αυτή δεν ήταν μια τυχαία σύγκρουση, αλλά πράξη επιβολής της ναυτικής τάξης, σε μια περίοδο όπου το ελληνικό κράτος δεν διέθετε ακόμη επαρκείς ναυτικές δυνάμεις για την πλήρη αστυνόμευση των θαλασσών του.

Η σημασία του γεγονότος

Η δράση του μπρικιού «Αίας» στον κόλπο της Βιδάβης είχε πολλαπλή σημασία:

1.    Αποκατέστησε την ασφάλεια στον δυτικό Κορινθιακό κόλπο και ειδικά στην περιοχή της Φωκίδας.

2.    Προστάτευσε το Γαλαξίδι, το οποίο αποτελούσε κόμβο εμπορίου και ναυτιλίας.

3.    Ενίσχυσε την εμπέδωση της κρατικής εξουσίας στο νέο ελληνικό βασίλειο, σε συνεργασία με τις Μεγάλες Δυνάμεις.

4.    Κατέδειξε τον ρόλο της Ρωσίας ως ενεργού παράγοντα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, πέρα από τη διπλωματία.

Δεν επρόκειτο για πράξη κατοχής ή επιβολής, αλλά για διεθνή ναυτική συνδρομή σε έναν χώρο που μόλις έβγαινε από δεκαετή πόλεμο και αναρχία.


Γιατί το γεγονός ξεχάστηκε

Παρά τη σημασία του, το επεισόδιο:

  • δεν συνδέθηκε με την Επανάσταση του 1821,
  • δεν είχε ελληνικό πρωταγωνιστή,
  • δεν συνοδεύτηκε από μεγάλη αιματοχυσία ή ηρωική αφήγηση.

Έτσι, παρέμεινε στις σελίδες της ρωσικής ιστοριογραφίας, μακριά από τη συλλογική μνήμη του ελληνικού κοινού.


Επίλογος

Η ναυμαχία της 26ης Μαρτίου 1832 στον κόλπο της Βιδάβης αποτελεί ένα σπάνιο τεκμήριο της μεταεπαναστατικής ιστορίας της Φωκίδας. Το ρωσικό μπρίκι «Αίας», με κυβερνήτη τον Λαβρόβ, δεν πολέμησε για δόξα ή λάφυρα, αλλά για την αποκατάσταση της θαλάσσιας τάξης σε μια περιοχή που προσπαθούσε να σταθεί ξανά όρθια.

Είναι ένα γεγονός μικρό σε έκταση, αλλά μεγάλο σε σημασία — ένα ακόμη κομμάτι του παζλ που συνθέτει την αληθινή ιστορία της ελληνικής ανεξαρτησίας και των πρώτων της βημάτων.

 

 


                                                      


                                                                                      










                                                                               





 


                                                                                    






                                                                                 









Δευτέρα 13 Απριλίου 2026

ΟΙ ΑΡΧΑΙΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΛΙΑΚΗΣ ΦΩΚΙΔΑΣ: ΑΠΟ ΤΟ ΕΥΠΑΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΑΝΘΗ ΣΤΟ ΧΑΛΕΙΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΙΡΡΑ

 

Οι αρχαίες πόλεις της παραλιακής Φωκίδας

Από το Ευπάλιο και την Οἰάνθη στο Χάλειον και την Κίρρα

Η παραλιακή Φωκίδα, απλωμένη κατά μήκος του Κορινθιακού κόλπου, υπήρξε στην αρχαιότητα ένας ζωντανός γεωπολιτικός και πολιτισμικός άξονας. Δεν ήταν μια απομονωμένη ακτή, αλλά ένα δίκτυο πόλεων που συνδέονταν μεταξύ τους και με τον ιερό πυρήνα των Δελφών.

Οι πόλεις Ευπάλιον, Οἰάνθη, Χάλειον και Κίρρα συγκροτούσαν έναν θαλάσσιο και ταυτόχρονα δελφικό κόσμο, όπου το εμπόριο, η άμυνα, η θρησκεία και η πολιτική συνυπήρχαν.

 

Ευπάλιον – Ο κόμβος των Οζολών Λοκρών

Το αρχαίο Ευπάλιον, ταυτισμένο με το σημερινό Ευπάλιο Φωκίδας, ήταν μία από τις σημαντικότερες πόλεις των Οζολών Λοκρών.

Γεωγραφική και στρατηγική θέση

Βρισκόταν σε σημείο που συνδύαζε:

  • πρόσβαση στη θάλασσα,
  • φυσική οχύρωση από τους γύρω λόφους,
  • έλεγχο των περασμάτων προς την Άμφισσα και την ενδοχώρα.

Η θέση του το καθιστούσε ενδιάμεσο σταθμό ανάμεσα στις παραλιακές και τις ορεινές περιοχές.

Πολιτική οργάνωση

Το Ευπάλιον ήταν μέλος του Λοκρικού Κοινού και συμμετείχε στη Δελφική Αμφικτυονία. Αυτό σημαίνει ότι είχε λόγο στις υποθέσεις που αφορούσαν το Μαντείο των Δελφών και συμμετείχε σε συλλογικές πολιτικές και στρατιωτικές αποφάσεις.

Ιστορικός ρόλος

Κατά τους Ιερούς Πολέμους και τις συγκρούσεις του 4ου–3ου αιώνα π.Χ., η περιοχή επηρεάστηκε έντονα από τις αντιπαραθέσεις για τον έλεγχο των Δελφών. Το Ευπάλιον, ως παραλιακή πόλη, είχε σημασία για τη μεταφορά στρατευμάτων και αγαθών.

Διαχρονική συνέχεια

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο οικισμός διατηρεί το ίδιο όνομα μέχρι σήμερα, γεγονός που αποτυπώνει τη συνέχεια του τόπου μέσα στους αιώνες.

 

Οἰάνθη – Η ναυτική πύλη της Λοκρίδας

Η Οἰάνθη (σημερινή Γλυφάδα Φωκίδας) υπήρξε σημαντικό λιμενικό κέντρο των Οζολών Λοκρών.

Λιμάνι και εμπόριο

Η ύπαρξη φυσικού λιμανιού της επέτρεπε:

  • εμπορικές ανταλλαγές με τις απέναντι ακτές της Πελοποννήσου,
  • αλιευτική δραστηριότητα,
  • έλεγχο της ναυσιπλοΐας στον Κορινθιακό.

Αρχαιολογικά στοιχεία

Στην περιοχή έχουν εντοπιστεί:

  • τμήματα αρχαίων τειχών,
  • οικοδομικά κατάλοιπα,
  • κινητά ευρήματα κλασικών και ελληνιστικών χρόνων.

Αν και η συστηματική ανασκαφή είναι περιορισμένη, η ταύτιση θεωρείται ισχυρή.

Σχέση με τους Δελφούς

Η Οἰάνθη, ως μέλος της Αμφικτυονίας, συνδεόταν θεσμικά με το Μαντείο. Η θάλασσα αποτελούσε την «πύλη» μέσω της οποίας έφθαναν προσκυνητές και αγαθά προς το δελφικό ιερό.

 

Χάλειον – Η αρχαία ρίζα του Γαλαξειδίου

Το αρχαίο Χάλειον, στη θέση του σημερινού Γαλαξειδίου, υπήρξε μία από τις πιο γνωστές πόλεις των Οζολών Λοκρών.

Ναυτική φυσιογνωμία

Η γεωγραφική του θέση, σε προστατευμένο όρμο, ευνόησε τη ναυτική δραστηριότητα ήδη από την αρχαιότητα. Η μεταγενέστερη ναυτική ακμή του Γαλαξειδίου φαίνεται να αποτελεί συνέχεια αυτής της παράδοσης.

Πολιτική και στρατιωτική σημασία

Το Χάλειον συμμετείχε ενεργά στο Λοκρικό Κοινό. Λόγω της θέσης του μπορούσε να ελέγχει θαλάσσιες κινήσεις, γεγονός κρίσιμο σε περιόδους πολεμικών συγκρούσεων.

Πολιτισμικός ρόλος

Η εγγύτητα στους Δελφούς ενίσχυε την πολιτισμική του ταυτότητα. Οι δελφικές γιορτές και η πανελλήνια ακτινοβολία του ιερού επηρέαζαν και τις παραλιακές πόλεις.

 

Κίρρα – Το θαλάσσιο πρόσωπο των Δελφών

Η Κίρρα κατείχε ξεχωριστή θέση, καθώς αποτελούσε το λιμάνι των Δελφών.

Θρησκευτική και οικονομική σημασία

Όλοι οι προσκυνητές που έφθαναν από θαλάσσης για να επισκεφθούν το Μαντείο περνούσαν από την Κίρρα. Η πόλη λειτουργούσε ως:

  • εμπορικός σταθμός,
  • χώρος υποδοχής,
  • οικονομικό φίλτρο της δελφικής δραστηριότητας.

Ο Α΄ Ιερός Πόλεμος

Στις αρχές του 6ου αιώνα π.Χ., η Κίρρα καταστράφηκε από τις δυνάμεις της Αμφικτυονίας, επειδή κατηγορήθηκε ότι εκμεταλλευόταν οικονομικά τους προσκυνητές. Το γεγονός αυτό δείχνει τη μεγάλη ισχύ και σημασία της.  Το τέλος του πολέμου και η καταστροφή τησ Κίρρας προήλθε απο την χρηση χημικής ουσίας και έμεινε στην Ιστορια ώς πρώτοσ Χημικός Πόλεμος: 

"Η Αρχαία Κίρρα ως επίνειο του μαντείου των  Δελφών εκμεταλλευόταν τους προσκυνητές που επέλεγαν τον εύκολο θαλάσσιο δρόμο για να πάρουν τον χρησμό της Πυθίας . Οι προσκυνητές ήταν υποχρεωμένοι να πληρώσουν δασμούς στη πόλη , να προσφέρουν θυσίες στους Ναούς Απόλλωνα, Άρτεμης και Λιτός, να κοιμηθούν μια νύχτα και ύστερα να συνεχίσουν το ταξίδι τους στο αρχαίο μονοπάτι Κίρρας Δελφών δίπλα στη κοίτη του Πλείστου Ποταμού. 
  Από το 595 έως 585 προ Χριστού διεξήχθη ο 1 Ιερός Πόλεμος ,λόγω οικονομικής «παρενόχλησης» των προσκυνητών,  μεταξύ της Κίρρας και 3 κυριότερων  δυνάμεων  της τότε Δελφικής Αμφικτιονίας: των Θεσσαλών , που ήταν μια από επικρατέστερες δυνάμεις στο ελλαδικό χώρο, των Αθηναίων και των Συκιώνιων. Οι αρχαίες πηγές αναφέρουν ότι οι βαθύτεροι λόγοι του πολέμου ήταν η επιθυμία των Θεσσαλών να επικρατήσουν οριστικά όλων των πόλεων των Φωκέων και των Συκιωνιών να απαλλαχτούν  οριστικά από τους Κιρραίους πειρατές που δρούσαν στον Κορινθιακό κόλπο και ενοχλούσαν τις θαλάσσιες εμπορικές συναλλαγές των Συκιώνιων. Τον χερσαίο αποκλεισμό της Κίρρας ανέλαβαν οι Θεσσαλοί με αρχηγό τον Ευρύλοχο και οι Αθηναίοι με τον αρχηγό τον Αλκμαίονα και κατά του Παυσανία  ο ίδιος ο Σόλων ήταν παρόν στον συμμαχικό στρατό. Τον θαλάσσιο αποκλεισμό ανέλαβαν οι Συκίωνοι με τον αρχηγό τον Τύραννο Κλεισθένη. Λόγω δυνατών οχυρώσεων της  Κίρρας η πολιορκία κράτησε 10 χρόνια ( 2 χρόνια σε άλλες πηγές) και έληξε με τη χρήση βιολογικού όπλου. 
  Οι σύμμαχοι είτε βρήκαν έναν κρυμμένο υδραγωγό είτε χρησιμοποιήσανε τον Πλειστό ποταμό που ύδρευε τη Κίρρα. Μετά από την συμβουλή ενός Ασκληπιάδη ιατρού Νεβρό , πρόγονο του Ιπποκράτη της Κω, έκαναν φράγμα στα νερά του ποταμού και ρίξανε στα νερά μεγάλη ποσότητα του φυτού ελλεβόρου, που υπήρχε στη αφθονία στη περιοχή της Αντίκυρας. Μετά από τις μερικές μέρες όταν οι κάτοικοι της Κίρρας διψούσαν και το δηλητήριο  που εμπεριείχε  το φυτό είχε ποτιστεί το νερό οι σύμμαχοι άνοιξαν το φράγμα και το δηλητηριασμένο νερό πήγε στη πόλη. Το αποτέλεσμα ήταν ακατάσχετη διάρροια στους υπερασπιστές των τειχών της Κίρρας και η παράδοση της πόλης. Ο οργανωτής του σχεδίου ήταν ο Κλεισθένης η κατά του Παυσανία ο ίδιος ο Σόλων. Η χρήση δηλητηρίου στο πόσιμο νερό καταδικάστηκε έντονα την εποχή εκείνη και δεν επαναλήφθηκε ποτέ κατά τα χρόνια της αρχαιότητας. Η επιστημονική συμβουλή του ιατρού και προγόνου του Ιπποκράτη για να «δηλητηριαστούν» οι κάτοικοι της Κίρρας με ελλέβορο  έκανε τον Ιπποκράτη να σκεφτεί το γνωστό σε όλους τον Όρκο του  με την κύρια αρχή : «Ωφελλέειν, μην βλαπτείν» .

Για την ιστορία να αναφέρουμε ότι με τον ελλέβορο ο μάντης και θεραπευτής Μελάμπους θεράπευσε την τρέλα των θυγατέρων του βασιλιά του Άργους Προέτου και τα συμπτώματα παρόμοια με την δηλητηρίαση με τον ελλέβορο εμφάνισε ο Μέγας Αλέξανδρος πριν απο το θάνατο του." 

Ιστορική συνέχεια

Παρά την καταστροφή, η περιοχή συνέχισε να κατοικείται και να λειτουργεί ως παραλιακή πύλη των Δελφών.

 

Ένα ενιαίο παραλιακό σύστημα

Οι πόλεις της παραλιακής Φωκίδας δεν ήταν απομονωμένες μονάδες. Συνέθεταν ένα ενιαίο γεωοικονομικό και πολιτικό δίκτυο όπου:

  • η θάλασσα παρείχε εμπορική και στρατιωτική δύναμη,
  • τα ορεινά περάσματα συνέδεαν την ακτή με την Άμφισσα και τον Παρνασσό,
  • η Δελφική Αμφικτυονία διασφάλιζε κοινή πολιτική ταυτότητα.

Η Φωκίδα δεν υπήρξε μόνο γη του Μαντείου· υπήρξε και τόπος λιμανιών, πόλεων και ανθρώπων που ζούσαν ανάμεσα στο κύμα και το βουνό.

 

Η διαχρονική μνήμη

Σήμερα, το Ευπάλιο, η Γλυφάδα, το Γαλαξείδι και η Κίρρα διατηρούν —άλλοτε εμφανώς και άλλοτε σιωπηλά— το ιστορικό αποτύπωμα αυτών των αρχαίων πόλεων.

Η παραλιακή Φωκίδα υπήρξε πέρασμα και σύνδεσμος:
μεταξύ θάλασσας και ιερού,
μεταξύ τοπικής ζωής και πανελλήνιας ιστορίας.

Η ανάδειξη αυτών των πόλεων δεν αποτελεί μόνο αρχαιολογικό ενδιαφέρον· είναι τρόπος κατανόησης της ίδιας της ταυτότητας του τόπου — ενός τόπου όπου το κύμα του Κορινθιακού συνομιλεί ακόμη με τον ίσκιο του Παρνασσού.